Claude Monet & The Beatles

Wat is dit nu voor een header? Als je het internet met deze combinatie doorzoekt, vind je weinig. Want wie noemt nu Claude Monet en The Beatles in één zin? Toch hebben zij meer overeenkomsten dan je in eerste instantie denkt. Vergelijk onderstaande twee teksten maar eens met elkaar.

Claude Monet

Natuurlijk kwam de vernieuwing door Claude Monet (1840 – 1926) niet uit het niets. De verandering in de schilderkunst was immers al even gaande toen zijn carrière startte. Uiteraard had hij zo zijn inspiratiebronnen. Zijn vroegste schilderen lag in het verlengde van die voorbeelden, maar bij de eerste impressionistische tentoonstelling in 1874 was de onderscheidende eigenheid al duidelijk herkenbaar.  

De jaren daarna bruiste de schilderkunst onder zijn aanvoering; het waren kleurrijke jaren vol vernieuwing, ook maatschappelijk. Hun 'impressionisme' begon in Frankrijk en verspreidde zich al snel naar Amerika, waar het veel waardering ontving en daar ook weer inspiratie was voor veel jonge schilders. 

De werken van Monet zijn tijdloos en nog steeds van grote artistieke waarde. Dankzij zijn grote productiviteit en het grote commerciële succes van destijds, genieten ook vandaag wereldwijd nog velen van zijn schilderijen. Het was Monet, die met zijn enorme talent en vernieuwingskracht de schilderkunst verder bracht dan ooit. Hij behoort bij de grootste, meest succesvolle en vernieuwende kunstenaars aller tijden. 

The Beatles

Natuurlijk kwam de vernieuwing door The Beatles (1960 – 1970) niet uit het niets. De verandering in de muziek was immers al even gaande toen hun carrière startte. Uiteraard hadden zij zo hun inspiratiebronnen. Hun vroegste muziek lag in het verlengde van die voorbeelden, maar bij hun eerste album 'Please Please Me' in 1963 was de onderscheidende eigenheid al duidelijk herkenbaar.  

De jaren daarna bruiste de muziek onder hun aanvoering; het waren kleurrijke jaren vol vernieuwing, ook maatschappelijk. Hun 'beat-muziek' begon in Engeland en verspreidde zich al snel naar Amerika, waar het veel waardering ontving en daar ook weer inspiratie was voor veel nieuwe bands. 

De muziek van The Beatles is tijdloos en nog steeds van grote artistieke waarde. Dankzij hun grote productiviteit en het grote commerciële succes van destijds, genieten ook vandaag wereldwijd nog velen van hun muziek. Het waren The Beatles, die met hun enorme talent en vernieuwingskracht de muziek verder brachten dan ooit. Zij behoren bij de grootste, meest succesvolle en vernieuwende kunstenaars aller tijden. 

Claude Monet & The Beatles
Toch geeft het internet één echte 'hit' waar het gaat om deze combinatie. Dan kom je bij onderstaande samentrekking tussen de Bridge of a Pond of Water Lilies (1899) en de hoes van Abbey Road (1969).

Bezocht: Boijmans van Beuningen, Rotterdam

Gisteren museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam bezocht (klik hier). Een museum met een breed palet: van oude Hollandse meesters tot moderne kunst in alle vormen. Aansprekend museum voor de liefhebbers van schilderkunst: zaal na zaal zie je de schilderkunst zich door de tijd heen ontwikkelen. Van de 'School van Barbizon' naar het 'Impressionisme', via het 'Neo-impressionisme' naar het 'Expressionisme', het 'Surrealisme', de 'Avant-gardisten' en weer verder. Mooi om te zien welke schakel de 'impressionisten' daarbij innamen. Ook Rodin kom je er prominent tegen.

Het speciaal ontworpen/gebouwde museumgebouw (1935)

School van Barbizon (voorlopers van het impressionisme)
De schilders van de zogenaamde 'School van Barbizon' zijn de voorlopers van het impressionisme. Het waren de schilders die tussen 1830 en 1870 nabij het Franse stadje Fontainebleau in de vrije natuur gingen schilderen. De landschappen werden veel meer natuurgetrouw neergezet dan ervoor. Met onder hen schilders als Johan Barthold Jongkind en Charles-Francois Daubigny als belangrijke inspiratiebronnen voor Claude Monet en andere impressionisten. De Frans/Nederlandse Jongkind was ook daadwerkelijk leraar van de jonge Monet. Zie hieronder zijn schilderij waarop hij in 1866 Overschie al bijna impressionistisch vastlegt.

Het was in 1870 tijdens zijn gedwongen verblijf in London (klik hier) dat Monet er Daubigny tegenkwam. Monet en Daubigny trokken erna naar Nederland om er samen te schilderen. Ook voor Daubigny geldt dat zijn latere landschappen al bijna impressionistisch waren, getuige ook onderstaand schilderij uit 1865 van de Noord-Franse rivier Oise.

Jongkind: De kerk van Overschie (1866)

Daubigny, Soleil couchant sur l'Oise (1865)

NB Overigens zijn dit niet de schilderijen van hen die in Boijmans van Beuningen hangen, omdat die niet in goed formaat digitaal beschikbaar zijn. Bovenstaande werken hangen respectievelijk in het Art Institute in Chicago en de Scottish National Gallery.

Impressionistische werken in Boijmans van Beuningen
De collectie impressionistische werken in Boijmans van Beuningen laat goed zien, dat het impressionisme een verzamelwoord is voor schilders met behoorlijk uiteenlopende richtingen. Hieronder vind je eerst twee werken van Monet en Pissarro, beiden als 'vaandeldragers van het impressionisme'. Het schilderij van Pissarro laat - net als dat van Daubigny hierboven - de rivier Oise zien. Daaronder vind je een werk van Paul Signac. Hij was een generatie jonger dan de andere impressionisten en haakte alleen aan bij hun laatste gezamenlijke tentoonstelling. Samen met George Seurat zou hij de koploper worden van het 'pointillisme' (klik hier). Het onderste schilderij is van Paul Cézanne. Hij zou met zijn werken de brug gaan vormen naar de latere kunststroming 'Kubisme' (klik hier). Ook de impressionisten werden inspirators zijn voor hun artistieke erfgenamen.

Monet, Lente in Vétheuil (1880)

Pissarro, L'Oise a Pontoise, temps gris (1876)

Signac, View of the port, Saint Briac (1885)

Cézanne, Landscape near Aix with the Tour de César (1895)

Jan Groenhart - Noord-Holland

Jan Groenhart (1952) is een Noord-Hollandse kunstschilder, gefascineerd door het landschap van de Zaanstreek (zie hier). Bijzonder in zijn oeuvre is de variatie in stijlen. Een brede range: van 'naturalistisch' (zie de 2 werken hier direct onder) via 'impressionistisch' (Bloemen in de weide) tot steeds abstracter (daar weer onder). Ze verbeelden zijn zoektocht naar eenvoud in vorm en kleur.

 Licht door donker

Zeiltjes op het meer

Bloemen in de weide

 Zonovergoten landschap

Zonlicht aan de horizon

Grappig landschap

Wilde bloemen

Vreugde

Claude Monet, Pourville (1882)

De zomer van 1882 was voor Claude Monet een uiterst productieve. Vol inspiratie legde hij de kusten rond Pourville en Varengeville vast. Een selectie uit deze maanden liet ik al eerder zien (klik hier). Hieronder laat ik een aantal van zijn vele werken in Pourville zien, het kustplaatsje waar hij dat jaar enkele maanden verbleef. Waarom ik deze hier laat zien? Omdat ze zo'n prachtige illustratie zijn van hoe Monet kleurgebruik en (zelfs) stijl aanpaste aan weer en sfeer.

Falaises pres de Pourville @ Museum Twente: klik hier

Rising tide at Pourville

Waves and rocks at Pourville

Calm time, Pourville

Low tide at Pourville

Foggy morning at Pourville

Sunset, foggy weather, Pourville

The seacoast of Pourville, low tide

Naschrift: inspiratie voor Vincent van Gogh
Als je deze twee onderste schilderijen ziet, begrijp je hoe Vincent van Gogh door de impressionisten werd geïnspireerd om kleur in zijn werken aan te brengen. Zijn geheel eigen stijl vervolmaakte zich na kennismaking met het impressionisme, nadat hij vanaf 1886 twee jaar in Parijs woonde. In het onderste schilderij van Monet zie je een hoekige detaillering, die later ook terug zou komen in werken van Van Gogh.

Aandacht voor Turner

Monet in London (1870 en 1871)

In 1870 en 1871 verbleef Claude Monet geruime tijd in London. Hij was net als een heel aantal landgenoten gevlucht vanwege het uitbreken van de Frans-Duitse oorlog. Ook al had hij er niet veel inspiratie om te schilderen, het verblijf bracht een aantal belangrijke sleutels voor de rest van zijn artistieke loopbaan. Zo kwam hij er in contact met de Parijse kunsthandelaar Paul Durand-Ruel, die een onmisbare schakel zou worden naar het latere succes de 'impressionisten'. Ook de invloed van zijn kennismaking in de Londonse musea schilderwerken van John Constable en William Turner kan niet worden onderschat.

William Turner (1775 - 1851)

William Turner was een Engelse kunstschilder, die z'n tijd ver vooruit was. In tijden dat de schilderkunst volledig werd beheerst door tradities, koos hij steeds meer een eigen wijze van vastleggen en onderwerpkeuze. Turner vernieuwde op een aantal wijzen, die Monet direct zouden inspireren in zijn latere werken, zoals:

1. het schetsmatig vastleggen van in elkaar overlopende kleur- en lichtimpressies, waarbij het kleureffect belangrijker lijkt te worden dan het onderwerp zelf;
2. technische vooruitgang van de moderne tijd als onderwerpskeuze, zoals de stoomtrein;  
3. op eenzelfde plaats op verschillende momenten gedurende de dag lichtinval en sferen vastleggen.

Turner was gedurende zijn leven een gerespecteerd en succesvol schilder. Hij was 30 jaar lang (1807 - 1837) leraar aan de Royal Academy of Arts, waar zijn talent al op jonge leeftijd werd onderkend.

Parallellen vanuit inspiratie (Turner - Monet)

Turner: Rain, steam & speed, the great western railway (1844)

Monet, La gare Saint Lazare (1877)

Turner: The scarlet sunset (ca 1830 - 1840)

Monet: Impression, soleil levant (1872)

Turner: Venice San Giorgio Maggiore at Sunset (1840) 

Monet: The church of San Giorgio Maggiore (1908)

 Turner: The thames above Waterloo bridge (ca 1830 - 1835)

Monet: Charing Cross Bridge, fog on the thames (1903)

Recente werken Ken Knight

Ken Knight (1956) is een Australische schilder. Hij schildert zijn landschappen op een aansprekende, impressionistische manier. De basis schildert Ken altijd buiten (plein-air), waarna hij de werken in zijn atelier verder verfijnd. In Australië is hij - begrijpelijk - één van de toonaangevende hedendaagse landschapschilders. Hieronder vind je een aantal recente werken. Ze tonen zijn geheel eigen signatuur. Naast Australische landschappen zie je twee resultaten van zijn bezoek aan Venetië. Wil je meer zien? Klik dan hier.

Clark Art Institute, Pierre Auguste Renoir

Dat het 'Clark Art Institute' een indrukwekkende verzameling Renoir-topstukken heeft, benoemde ik al. Ik voeg een aantal ervan - gedownload van hun website - ter illustratie toe.

Marie Thérese Durand-Ruel Sewing (1882)

Bridge at Chatou (1875)

Onions (1881) 

View at Guernsey (1883)

Child with a bird (1882)

Sleeping girl (1880)

Wash-House Boat at the Bas-Meudon (1874)

Clark Art Institute, Massachusetts

Eén van de meest aansprekende collecties impressionistische schilderijen bevindt zich in het Clark Art Institute, Massachusetts. Een prachtige, kleurrijke verzameling van schilderijen van de oorspronkelijke impressionisten, die zijn weerga niet kent. Oordeel vooral zelf: klik hier. Daarbij zijn de werken van Auguste Renoir ruim vertegenwoordigd. Naast de impressionistische schilderwerken zijn er ook een aantal van de beelden te zien, die Edgar Degas maakte van balletdanseressen en paarden. Onderwerpen die hij ook graag op doek vastlegde: klik hier.

Hoe is het toch mogelijk dat een museum in Massachusetts zo'n uitgebreide collectie topwerken bezit? Dit gaat terug naar de Amerikaan Robert Sterling Clark, die zich begin 20ste eeuw met zijn vrouw Francine in Parijs vestigde. Dankzij een aanzienlijk - van zijn 'grandfather' - geërfd kapitaal bouwden ze er hun privé collectie op. Terug in de VS zochten ze in de jaren direct na WOII een veilige plaats voor hun collectie en kwamen - na een uitgebreide zoektocht - uit in Massachusetts. Sinds die tijd is het instituut aanzienlijk uitgebreid en bestaat tegenwoordig uit een groot complex in Williamstown.

Claude Monet, Bridge at Dolce Acqua (1884)