Gustave Caillebotte: 'sketches of Paris'

Groot liefhebber ben ik van Gustave Caillebotte (1848 - 1894), één van de leden van de oorspronkelijke Parijse impressionistengroep. Wellicht niet de bekendste, wel een belangrijke. Niet alleen als talentvol en vernieuwend schilder, ook als financieel ondersteuner van de impressionistengroep. Dat dankzij de grote erfenissen die hij in 1874 en 1878 ontving. Hierbij een collage van zijn schilderijen van het (toen nieuwe) Parijs, rond 1880.

 Barracks of the Pepiniere (1877)

 The man on the balcony (1880)

 The Rue Halevy, seen from a balcony (1878) Klik: hier

 Rue Halevy, balcony view (1878) Klik: hier

 Boulevard seen from above (1880)

 A balcony (1880)

The man on the balcony (1880) 

 Boulevard des Italiens (1880)

  Balcony in Paris (1880)

Boulevard Hausmann in snow (1880)

Voor meer Caillebotte op deze Blog klik hier en hier.

Australian impressionist: Arthur Streeton

Arthur Streeton (1867 - 1943) was een Australische impressionist, één generatie jonger dan de oorspronkelijke Franse impressionisten (Monet, Renoir, Sisley, etc.). Vanuit Frankrijk waaierde het impressionisme uit over de wereld en ook in Australië miste het z'n weerslag niet. Daar waren een aantal jonge schilders die samen plein air landschappen gingen schilderen vanuit Heidelberg, nabij Melbourne. Binnen deze zogenaamde Heidelberg groep (klik hier) was Streeton het leidende talent. Hieronder een collage van zijn werken door de jaren heen.

Oat harvest

The purple noon's transparant might

At templestowe

Blue bay and Olympic mountains

Cliff and ocean blue

Coogee Bay

Mount Rosia, Grampians

Afternoon light, Goulburn Valley

Op dit moment vindt de expositie Australia's Impressionists plaats in de National Gallery in London, featuring werken van Arthur Streeton, Tom Roberts, Charles Conder en John Russell.

Lied: 'Verder dan de stad'

Afgelopen week in de auto - op weg van werk naar huis - schoot me een liedje te binnen. Snel de dictafoon van m'n telefoon aangezet en de melodie ingezongen. Nu de tekst erbij bedacht en als demo opgenomen. Tevreden met hoe melodie en tekst bij elkaar passen. Het is geenszins een gepolijste opname geworden, een groot zanger ben ik niet en toch hou ik van de primaire, spontane manier van vastleggen. De demo van 'Verder dan de stad' is als een impressie, een spontane weergave die op een later moment altijd nog verder kan worden uitgewerkt.

 Klik op het bovenstaande plaatje voor 'Verder dan de stad'

Verder dan de stad

Zag jij ook, die mooie lange lijnen?

Zag jij ook, hoe ver het ging?

Ik ben wel hier tussen zon en sterren

Tussen land en de grote zee

Samenspel, tussen mens en leven

Ouder zijn, als een lachend kind

Welgemeend, vertrouwenwekkend

Het laat je zien, hoe mooi je bent

Heb jij ook vergezichten?

Verder dan de stad die ons omringt

De lucht breekt open, dat wil heel wat zeggen

Ik heb m'n oog gericht op wat ons bindt

Gemeentemuseum Den Haag: Rodin, Degas & Mondriaan

Het Gemeentemuseum Den Haag bezocht: boeiende reis door veel kunstvormen, in het prachtige Berlage gebouw. De tijdelijke expositie 'Van Rodin tot Bourgeois, sculptuur in de 20ste eeuw' wilde ik niet missen. Maar er was meer dat me boeide, zoals Mondriaan en de aanstormende Van de Velde.

Kleurrijke Mondriaans

Het Gemeentemuseum heeft een grote verzameling werken van Piet Mondriaan (1872 - 1944). Opvallend hoe krachtig hij zijn stijl doorontwikkelde: van toch wat onopvallende landschappen tot het lijnenspel waar hij wereldberoemd mee is geworden. Het is natuurlijk een kwestie van smaak, maar het zijn nu juist de werken daar tussenin (rond 1909) die ik het meest waardeer. Zoals zijn schilderijen van duin en zee (zie onder) en zijn krachtige serie van de vuurtoren in Westkapelle.

Mondriaan: Duin II (1909)

Mondriaan: Uitzicht vanaf de duinen (1909)

Sculpturen: Rodin & Degas

Eind 19e eeuw verkeerde de beeldhouwkunst in een impasse. Waar de schilderkunst volop in ontwikkeling was door het impressionisme, was de beeldhouwkunst nog één en al traditie. Rodin was het die de vernieuwing alsnog vorm gaf. Ook oorspronkelijke impressionist Edgar Degas was een vooruitstrevende sculpturist, al exposeerde hij tijdens bij leven slechts één beeld. Voor mijn eerdere schrijven op deze Blog over de rol van Auguste Rodin: klik hier.

Auguste Rodin: 'Figure Volante' (1890)

Degas: 'Danseuse' (1892)

Gemeentemuseum: Rinus van de Velde

Rinus van de Velde (1983) uit Antwerpen is één van de boegbeelden van de hedendaagse Belgische kunst. Speciaal voor het Gemeentemuseum maakte hij een nieuwe installatie, bestaande uit tekeningen en sculpturen. Tekeningen op groot formaat, gemaakt met houtskool die samen een fictief verhaal vertellen. Tegen grote kleurrijke achtergronden van door hem geschilderde reproducties van werken uit het Gemeentemuseum. Geflankeerd door vrijstaande kartonnen sculpturen. Voor mij de grote verrassing van m'n bezoek. Fantastisch gedaan in kwaliteit en samenhang! Hieronder de vier foto's die ik er als impressie maakte. Nog te zien tot 5 maart.

Zelfportretten

Leg je jezelf vast en zo ja hoe? Hoe zie je jezelf en wil je dat anderen je zien? Zelfportretten in de schilderkunst zijn van alle tijden. Ze laten de kunstenaar zien ... en hoe hij gezien wil worden. Claude Monet schilderde maar één volwaardig zelfportret. Caillebotte, Renoir, Kroyer en Sorolla maakten ze met enige regelmaat. Sorolla als streng kijkende man, net als Caillebotte, die laatste met één uitzondering. Kroyer legde met name de schilder Kroyer vast. Bij Renoir de grotere verschillen. Vergelijk eens zijn twee portretten hier direct onder, geschilderd in twee opvolgende jaren.

 Pierre Auguste Renoir

1875 - 1876/1899 - 1910

Peder Severin Kroyer
1879 - 1888/1902 - 1909

Gustave Caillebotte

1875 - 1872/1888 - 1892

Joaquin Sorolla
1904 - 1909/1912 - 1909

Claude Monet
1886 - 1917

Hans Versfelt: landschap en industrie

Het waren de oorspronkelijke impressionisten die voor het eerst landschappen met industrie vastlegden. Dat die combinatie ook tegenwoordig interessante schilderijen oplevert, bewijst de Nederlandse impressionist Hans Versfelt (klik hier).

'Industrie in tegenlicht' (2011)

'Schapen met industrie' (2013)

'Moerdijk in de zon' (2011) 

'Moerdijk met ondergaande zon' (2013)

'Hollands diep' (2012)

'Moerdijk met lage bewolking' (2013)

Graafwerkzaamheden op het Hollands diep (2013)

Impressionisme en vrouwelijk naakt

Ten tijde van de opkomst van het Impressionisme had het schilderen van vrouwelijk naakt al een eeuwenlange traditie. Kijk maar eens naar de 'Venus van Urbino' van de bekende Titiaan uit 1538 (klik hier). In feite schilderde hij hier gewoon een naakte vrouw die de kijker zelfbewust aankijkt. Door er als kunstenaar echter de titel 'Venus' aan te geven, kwam je ermee weg. Zo hingen dit soort schilderijen eeuwenlang aan de muren, met titels zoals 'Venus' of 'nimfen' verwijzend naar de oude Griekse mythologie. Ook de bekende Peter Paul Rubens (1577 - 1640) schilderde onder diezelfde noemer heel wat vrouwelijk naakt.

En toen kwamen de Impressionisten, die met name het gewone dagelijkse leven gingen vastleggen. Ook een aantal van de oorspronkelijke Impressionisten schilderde regelmatig vrouwelijk naakt. Bekendste voorbeelden hiervan zijn natuurlijk Auguste Renoir en Edgar Degas. Toch zijn er ook van Gustave Caillebotte en Camille Pissarro enkele werken bekend. Aan de andere kant is er bij oer-Impressionisten Claude Monet en Alfred Sisley geen enkel naakt schilderij in hun oeuvre te vinden.

Het was Eduard Manet die in 1863 met zijn 'Olympia' al een grote rel veroorzaakte (klik hier). Hij modelleerde haar naar het bovengenoemde schilderij van Titiaan, maar dan nog explicieter en uitdagender. De titel met verwijzing naar de Griekse mythologie kon toen niet meer voorkomen dat ze er breed schande van spraken. Maar het leverde hem veel aandacht op.

Je vindt hieronder een aantal voorbeelden van vrouwelijk naakt van beroemde en minder beroemde Impressionisten. Let nog even speciaal op bovenstaand schilderij van Renoir, dat bij exposeren veel hoon van critici over zich heen kreeg, omdat hij haar huid groene schaduwen mee gaf van het omringende groen. Leuk weet-feitje is ook dat het 'liggend naakt' van Isaac Israëls in 2009 door het publiek werd gekozen als 'mooiste Nederlands naaktschilderij'. Onderaan vind je ook je werken van enkele hedendaagse Impressionisten die je ook elders op deze Blog kunt terugvinden.

Eduard Manet - Olympia (1863)

Auguste Renoir, Torso, sunlight effect (1875)

Auguste Renoir, before the bath (1875)

Berthe Morisot, before the mirror (1890)

Edgar Degas, after the bath (1883)

Joaquin Sorolla, nude woman (1910)

Maximilien Luce, nude woman sitting 3 quarters (1901)

Anders Zorn, I Wikströms atelje (1889)

Anders Zorn, The Tub (1888)

Isaac Israëls - liggend naakt (tussen 1894 en 1900) (klik hier)

Pierre Auguste Renoir, after the bath (1888)

Edgar Degas, the tub (1886)

Vladimir Volegov

David Shevlino

Vincente Romero Redondo

Yuri Krotov

Picknell: tussen impressionisme en traditie

Het impressionisme zorgde ook voor een lossere penseelvoering, lichtere toonzetting en een toenemend gebruik van kleuraccenten bij meer traditionele schilders. Denk bijvoorbeeld aan de schilders van de 'Haagse School'. Ook op de Parijse Salon was te zien dat het palet lichter werd.

Als voorbeeld de vrijwel in vergetelheid geraakte Amerikaanse schilder William Lamb Picknell (1853 - 1897). Dit schilderij van de weg naar het havenstadje Corcarneau ontving enorm veel lof tijdens de Salon van 1880. Een realistisch schilderij op groot formaat met een uiterst zonnig palet.

Road to Corcarneau (1880)

Het grootste deel van de werken van Picknell ontbeert - achteraf gezien - het benodigde onderscheidende experiment/karakter. Waarbij onderstaande twee werken van het Franse riviertje Loing er wat mij betreft met kop en schouders bovenuit steken. Ze bevinden zich respectievelijk in de collectie van Museum of Fine Arts Boston en Metropolitan Museum of Art.

Morning on the Loing at Moret (1895) 147 x 210 cm

Banks of the Loing (1894)